Τα βασανιστήρια είναι μια θεμελιώδης παραβίαση
των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που έχει καταδικαστεί από τη Γενική
Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών ως προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας
και έχει απαγορευτεί από εθνικούς και διεθνείς νόμους.
Εντούτοις, τα βασανιστήρια
εξακολουθούν να γίνονται καθημερινά, σε παγκόσμια κλίμακα.
Η εμπειρία της Διεθνούς Αμνηστίας είναι ότι η νομοθετική απαγόρευση
δεν είναι αρκετή. Χρειάζονται άμεσα μέτρα για να αντιμετωπιστούν
τα βασανιστήρια και η σκληρή, απάνθρωπη και εξευτελιστική
μεταχείριση ή τιμωρία, οπουδήποτε και αν γίνονται, και να
ξεριζωθούν ολοκληρωτικά.
Η Δ.Α. καλεί όλες τις κυβερνήσεις
να εφαρμόσουν το Πρόγραμμα 12 Σημείων για την Πρόληψη των
βασανιστηρίων. Προσκαλεί τα ενδιαφερόμενα άτομα και τις οργανώσεις
να λάβουν μέρος στην προώθηση του προγράμματος. Η Δ.Α. πιστεύει
ότι η εφαρμογή των μέτρων αυτών θα είναι για τις κυβερνήσεις
μια θετική ένδειξη ότι έχουν τάξει σαν χρέος τους να καταργήσουν
τα βασανιστήρια και να εργαστούν για την κατάργησή τους σε
όλο τον κόσμο.
1. ΕΠΙΣΗΜΗ ΚΑΤΑΔΙΚΗ ΤΩΝ ΒΑΣΑΝΙΣΤΗΡΙΩΝ
Οι ανώτατες αρχές κάθε χώρας πρέπει να εκδηλώσουν την καθολική
αντίθεσή τους στα βασανιστήρια. Πρέπει να γνωστοποιήσουν κατηγορηματικά
σε όλες τις αρχές αρμόδιες για την εφαρμογή του νόμου ότι
τα βασανιστήρια δεν είναι ανεκτά σε καμιά περίπτωση.
2. ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΣΤΗΝ ΚΡΑΤΗΣΗ ΣΕ ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ
Τα βασανιστήρια γίνονται συνήθως ενόσω τα θύματα κρατούνται
σε απομόνωση, χωρίς τη δυνατότητα να επικοινωνήσουν με ανθρώπους
απ' έξω που θα μπορούσαν να τους βοηθήσουν ή ν' ανακαλύψουν
τι τους συμβαίνει. Οι κυβερνήσεις θα πρέπει να εξασφαλίσουν
εγγυήσεις ότι η κράτηση σε απομόνωση δεν γίνεται μια ευκαιρία
για βασανιστήρια. Έχει πρωταρχική σημασία οι φυλακισμένοι
να προσάγονται όλοι ενώπιον δικαστικής αρχής αμέσως μόλις
συλλαμβάνονται και οι συγγενείς, δικηγόροι και γιατροί να
μπορούν να έχουν άμεση και τακτική επικοινωνία μαζί τους.
3. ΟΧΙ ΜΥΣΤΙΚΕΣ ΚΡΑΤΗΣΕΙΣ
Σε μερικές χώρες τα βασανιστήρια γίνονται σε μυστικά κέντρα,
συνήθως αφού τα θύματα έχουν "εξαφανιστεί". Οι κυβερνήσεις
πρέπει να εξασφαλίσουν ότι οι φυλακισμένοι κρατούνται σε δημόσια
αναγνωρισμένους χώρους και ότι οι πληροφορίες για την τύχη
τους είναι διαθέσιμες στους συγγενείς και δικηγόρους.
4. ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΝΑΚΡΙΣΗ
ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΡΑΤΗΣΗ
Οι κυβερνήσεις πρέπει να ελέγχουν τακτικά τις διαδικασίες
κράτησης και ανάκρισης. Οι φυλακισμένοι πρέπει να πληροφορούνται
αμέσως τα δικαιώματά τους, και κυρίως το δικαίωμα να υποβάλλουν
παράπονα για την μεταχείρισή τους. Πρέπει να γίνονται τακτικές
επιθεωρήσεις στους χώρους κράτησης. Ένα σημαντικό μέτρο προστασίας
από τα βασανιστήρια θα ήταν ο διαχωρισμός ανάμεσα στις αρχές
που είναι υπεύθυνες για την κράτηση και σε εκείνες που είναι
επιφορτισμένες με την ανάκριση.
5. ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΩΝ ΓΙΑ
ΒΑΣΑΝΙΣΤΗΡΙΑ
Οι κυβερνήσεις θα πρέπει να εξασφαλίσουν ότι όλες οι καταγγελίες
και αναφορές για βασανιστήρια εξετάζονται αμερόληπτα και αποτελεσματικά.
Οι μέθοδοι και τα πορίσματα αυτών των εξετάσεων να γνωστοποιούνται
στο κοινό. Οι μάρτυρες και οι καταγγέλοντες να προστατεύονται
από εκφοβισμούς.
6. ΑΡΝΗΣΗ ΔΗΛΩΣΕΩΝ ΠΟΥ ΑΠΟΣΠΑΣΤΗΚΑΝ ΜΕ
ΒΑΣΑΝΙΣΤΗΡΙΑ
Οι κυβερνήσεις πρέπει να εξασφαλίσουν ότι οι δηλώσεις και
οι μαρτυρίες που έγιναν κάτω από βασανιστήρια δεν θα χρησιμοποιηθούν
ποτέ σε δικαστικές διαδικασίες.
7. ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΤΩΝ ΒΑΣΑΝΙΣΤΗΡΙΩΝ ΜΕ ΝΟΜΟ
Οι κυβερνήσεις πρέπει να εξασφαλίσουν ότι οι πράξεις βασανιστηρίων
είναι αξιόποινα αδικήματα του ποινικού νόμου. Σύμφωνα με το
διεθνές δίκαιο, η απαγόρευση των βασανιστηρίων δεν πρέπει
να αναστέλλεται σε καμιά περίπτωση, ούτε ακόμα σε περιόδους
πολέμου ή άλλες καταστάσεις ανάγκης.
8. ΔΙΩΞΗ ΥΠΟΠΤΩΝ ΒΑΣΑΝΙΣΤΩΝ
Εκείνοι που ευθύνονται για πράξεις βασανιστηρίων πρέπει να
δικάζονται. Η αρχή αυτή πρέπει να εφαρμόζεται οπουδήποτε κι
αν βρίσκονται οι δράστες, όποτε κι αν έγινε το αδίκημα, οποιαδήποτε
κι αν είναι η εθνικότητα των δραστών ή των θυμάτων. Δεν θα
πρέπει να υπάρξει "ασφαλές λιμάνι" για τους βασανιστές.
9. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ
Κατά την εκπαίδευση όλων των αξιωματούχων που είναι υπεύθυνοι
για την κράτηση, την ανάκριση και τη μεταχείριση των κρατουμένων,
θα πρέπει να τους γίνει σαφές ότι τα βασανιστήρια είναι μια
πράξη εγκληματική και ότι είναι υποχρεωμένοι να αρνηθούν να
υπακούσουν σε οποιαδήποτε που θα τους υποχρέωνε να χρησιμοποιήσουν
βασανιστήρια.
10. ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ
Τα θύματα των βασανιστηρίων και οι οικογένειές τους πρέπει
να έχουν δικαίωμα να ζητήσουν οικονομική αποζημίωση, κατάλληλη
ιατρική περίθαλψη και αποκατάσταση της υγείας τους.
11. ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ
Οι κυβερνήσεις πρέπει να χρησιμοποιήσουν κάθε δυνατό μέσο
για να μεσολαβήσουν στις χώρες που κατηγορούνται για βασανιστήρια,
εγκαθιστώντας διακυβερνητικούς μηχανισμούς που θα ερευνούν
επειγόντως κάθε καταγγελία βασανιστηρίων και θα παίρνουν αποτελεσματικά
μέτρα. Θ α πρέπει επίσης να διασφαλίσουν ότι καμιά διαδικασία
ή εκπαίδευση που διευκολύνει την πρακτική των βασανιστηρίων
δεν είναι δυνατή μέσα στις τάξεις του στρατού, της αστυνομίας
ή των δυνάμεων ασφαλείας.
12. ΕΠΙΚΥΡΩΣΗ ΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ
Όλες οι κυβερνήσεις πρέπει να επικυρώσουν τις διεθνείς συνθήκες
που εξασφαλίζουν τρόπους προστασίας εναντίον των βασανιστηρίων,
όπως η Συνθήκη για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα και
το Προαιρετικό Πρωτόκολλο που προβλέπει τις ατομικές προσφυγές.
